پشتیبان گیری در میکروتیک(MikroTik):بررسی کامل بکاپ افلاین،انلاین و Cloud Backup

مقدمه

در دنیای امروزِ شبکه‌ها، پشتیبان‌گیری از تنظیمات یکی از حیاتی‌ترین وظایف مدیریت زیرساخت محسوب می‌شود. تجهیزات میکروتیک، به‌عنوان بخشی مهم از شبکه‌های کوچک و بزرگ، شامل پیکربندی‌های متنوعی مانند قوانین فایروال، تنظیمات امنیتی، مسیریابی و ده‌ها پارامتر حساس دیگر هستند. از دست رفتن این تنظیمات ـ چه بر اثر خطای انسانی، خرابی سخت‌افزار، به‌روزرسانی اشتباه یا حمله‌های امنیتی ـ می‌تواند موجب توقف طولانی‌مدت شبکه و تحمیل هزینه‌های سنگین به سازمان شود.

میکروتیک با درک اهمیت این موضوع، ابزارهای قدرتمندی برای پشتیبان‌گیری از تنظیمات RouterOS ارائه کرده است. این ابزارها امکان ذخیره‌سازی امن تنظیمات را در محل‌های مختلف فراهم می‌کنند تا در صورت بروز هرگونه مشکل، بتوان شبکه را سریع، امن و بدون دردسر بازیابی کرد.

پشتیبان‌گیری در میکروتیک یک اقدام تشریفاتی نیست؛ بلکه یکی از ارکان مدیریت حرفه‌ای شبکه است. زمانی که صرف طراحی یک فرآیند بکاپ‌گیری صحیح می‌شود، بسیار کمتر از هزینه ها  و استرسی است که در زمان از دست رفتن تنظیمات بر مدیر شبکه وارد می‌شود.

انواع پشتیبان گیری در میکروتیک

پشتیبان‌گیری در میکروتیک به‌طور کلی در دو حالت انجام می‌شود:

۱. بکاپ‌گیری آفلاین (Offline Backup)

در این روش، کاربر از فایل‌های backup یا export خروجی گرفته و آن را روی سیستم محلی ذخیره می‌کند.
ویژگی‌های این روش:

  • سریع و ساده

  • مناسب برای نگهداری نسخه‌های دستی

  • قابل‌استفاده برای انتقال تنظیمات بین دستگاه‌ها

  • مناسب برای آرشیو چندین نسخه بکاپ

این روش به‌طور کامل در مقاله «بکاپ‌گیری از روتر میکروتیک» توضیح داده شده است.

 

۲. بکاپ‌گیری آنلاین (Cloud Backup)

Cloud Backup یکی از قابلیت‌های مهم RouterOS از نسخه 6.44 به بعد است. در این روش:

  • یک فضای اختصاصی برای هر روتر روی سرورهای میکروتیک ایجاد می‌شود

  • روتر می‌تواند به‌طور خودکار تنظیمات خود را در Cloud آپلود کند

  • بکاپ‌ها رمزگذاری شده و با امنیت بالا ذخیره می‌شوند

  • تنها با secret-download-key قابل دانلود و بازیابی هستند

  • به‌عنوان یک روش Off-site عمل می‌کند و خطرات ناشی از حوادث محلی را کاهش می‌دهد

این قابلیت به مدیر شبکه اجازه می‌دهد حتی در صورت خرابی کامل دستگاه، بکاپ را بر روی یک روتر جدید بازیابی کند.

پیش‌نیازهای استفاده از Cloud Backup

برای تهیه بکاپ ابری، روتر باید:

  • به اینترنت متصل باشد

  • Ip،Geteway،Dnsصحیح داشته باشد

  • بتواند با آدرس زیر ارتباط برقرار کند:
    cloud2.mikrotik.com

  • پورت‌های زیر باز باشند:
    TCP 15252
    UDP 15252

  • ترافیک توسط فایروال مسدود نشده باشد

نکات مهم درباره Cloud Backup

  • هر روتر فقط ۱ فایل بکاپ در Cloud می‌تواند ذخیره کند

  • حجم این فایل حداکثر ۱۵ مگابایت است

  • هر فایل مختص همان روتر است و روترهای دیگر آن را نمی‌بینند

  • برای بازیابی روی دستگاه جدید، داشتن secret-download-key ضروری است

  • فایل export قابل آپلود در کلود نیست

  • فقط فایل‌های backup رمزنگاری‌شده ذخیره می‌شوند

نحوه تهیه Cloud Backup در میکروتیک

تهیه کلود بکاپ در میکروتیک به چندین حالت  امکان پذیر است

روش اول: Create and Upload (تهیه و آپلود بکاپ جدید)

1.از طریق برنامه winbox بعد از وارد کردن نام و رمز عبور به روتر مدنظر وارد میشویم.

2: به روی گزینه File  کلیک میکنیم و بعد از باز شدن پنچره File listبه سربرگ Cloud Backup میرویم.

هنگام ورود به سربرگ کلود‌ بکاپ روتر تلاش می‌کند به Cloud متصل شود و اگر بکاپی وجود داشته باشد آن را نمایش می‌دهد.

3.روی Upload Backup کلیک کنید

4.در پنجره جدید، گزینه‌ها را تنظیم کنید:

  • Action → Create and Upload
  • Name:نام دلخواه برای بکاپ
  • Password:رمزگذاری برای فایل بکاپ (ضروری)

5.روی Start کلیک کنید  تا عملیات بکاپ‌گیری و آپلود شروع شود

secret-download-key

بعد از اتمام بکاپ گیری اگر بر روی فابل بکاپ دابل کلیک کنیم در پنجره جدیدی که برای ما باز میشود  که در این پنجره مشخصاتی نظیر نام فایل،سایز فایل،تاریخ و ساعت بکاپ ،نسخه Router OS و همچنین ایتم بسیار مهم تحت عنوان secret-download-key قرار دارد.
این گزینه یک آیتم بسیار مهم و حیاتی در اعمال مجدد بکاپ و همچنین در اعمال فایل بکاپ گرفته شده در روتر دیگری است به عبارتی اعمال بکاپ در روتر دیگر بدون در دست داشتن secret-download-key غیر قابل ممکن است .
بدین منظور بعد از اتمام فابل بکاپ آیتم  secret-download-key  را در محلی امن و مطمعن کپی و نگهداری نمایید.

 

روش دوم: Upload (آپلود فایل بکاپ آفلاین در Cloud)

در این روش ما قصد داریم بکاپب که قبلا بصورت افلاین تهیه کرده‌ایم  را در کلود میکروتیک بارگذاری کنیم

1.مطابق با روش قبل به منوی File،سربرگ Cloud Backup رفته و به روی گزینه Upload Backup  کلیک میکنیم
2.گزینه ها بدین صورت تنظیم میکنیم:

  • Action → Upload
  • Name : نام جدید (در صورت نیاز)
  • File : فایل بکاپ که قبلاً در بخش Files ذخیره کرده‌اید
  • دکمه Start را بزنید

نکات مهم این روش

  • فایل export آپلود نمی‌شود

  •  در این روش قبلا  برروی بکاپ افلاین رمز قرار داده‌ایم،در صورتی که رمز نداشته باشد، با رمز کاربر admin رمزگذاری می‌شود

جایگزینی بکاپ جدید به‌جای بکاپ قبلی (Replace)

بعد از مدتی با افزایش تنظیمات روتر (مثلاً قوانین فایروال، مسیرهای Routing و …)، نیاز داریم یک بکاپ جدید تهیه کنیم.ولی تهیه بکاپ بصورت ذخیره سازی شده در کلود میکروتیک برای هر دستگاه صرفا یک فایل بکاپ میباشد مانع از ذخیره بکاپ دیگری میشود.
راه‌حلی که میکروتیک در اختیار ما قرار داده است که فایل قبلی ذخیره شده در کلود را حذف نماییم ویا فایل جدید را جایگزین فایل قبلی نماییم

جایگزین کردن بکاپ جدید با قبلی

1.مطابق با روش قبل به منوی File،سربرگ Cloud Backup رفته و به روی گزینه Upload Backup  کلیک میکنیم
2.گزینه ها بدین صورت تنظیم میکنیم:

  • Action:براساس نیاز و نوع بکاپی که داریم مشخص میکنیم
    (اگر قصد گرفتن بکاپ جدید داریم از create ، اگر قصد اپلود بکاپ از قبل موجود را داریم را برروی upload کلیک میکنیم)
  • Name : نام جدید (در صورت نیاز)
  • Password:رمزگذاری برای فایل بکاپ (ضروری،در صورت استفاده از حالت create)
  • File : فایل بکاپ که قبلاً در بخش Files ذخیره کرده‌اید( در صورت استفاده از حالت upload)
  • Replace : در این قسمت بکاپ(کلود) قدیمی که قصد داریم بکاپ جدید جایگزین آن شود  را انتخاب میکنیم

3.Start را بزنید

نکته:اگر Replace را انتخاب نکنید، پیغام خطا دریافت می‌کنید که تنها مجاز به داشتن یک بکاپ هستید.

بازیابی کلود بکاپ روی یک روتر جدید

اگر روی روتر X کلود بکاپ تهیه شده و اکنون می‌خواهید آن را روی روتر Y بازیابی کنید:

شرایط:

روتر جدید باید به  اینترنت متصل و IP – Gateway – DNS داشته باشد

نحوه بازیابی کلود بکاپ روی یک روتر جدید

1.از طریق برنامه winbox بعد از وارد کردن نام و رمز عبور به روتر مدنظر وارد میشویم.
2.به منوی New Terminal رفته 
3.در پنجره ترمینال دستور زیر را وارد میکنیم

system/backup/cloud/download-file/secret-download-key= رمز فایل  acton=download

بعد از علامت = secret key فایل را وارد میکنیم 

 

بعد از اتمام،فایل دانلود شده در File list  ما قرار میگیرد 

جمع‌بندی نهایی

پشتیبان‌گیری از تنظیمات میکروتیک یکی از مهم‌ترین وظایف مدیریتی در شبکه است. میکروتیک دو روش بکاپ‌گیری آفلاین و آنلاین (Cloud Backup) را ارائه می‌دهد که هرکدام کاربرد متفاوتی دارند. روش آفلاین برای ذخیره دستی و انتقال تنظیمات مناسب است، در حالی که Cloud Backup امنیت بسیار بالایی داشته و حتی در صورت خرابی کامل روتر امکان بازیابی تنظیمات را فراهم می‌کند. رعایت پیش‌نیازها و نگهداری از secret-download-key در پشتوانه‌گیری آنلاین اهمیت حیاتی دارد. همچنین با توجه به محدودیت ذخیره یک فایل در Cloud، امکان جایگزینی بکاپ جدید یا حذف نسخه قبلی فراهم شده است. با اجرای صحیح این روش‌ها، خطر از دست رفتن تنظیمات شبکه به حداقل می‌رسد.